ศาสตราจารย์ ดร.นายแพทย์ฉัตรชัย เหมือนประสาท
นักเรียนโรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ รุ่นที่ 7
สถาบันการแพทย์จักรีนฤบดินทร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
Email: [email protected]
การได้ก้าวเข้ามาสู่รั้วโรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ของผมในปี พ.ศ. 2540 ในฐานะนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ผมรักในวิทยาศาสตร์ และหลงใหลในการวิจัย ได้พัฒนาความสามารถของตนเองด้านคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์อย่างเต็มที่ อีกทั้งยังได้รับการปลูกฝังให้เห็นถึงความสำคัญของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และการวิจัยต่อการพัฒนาประเทศ
สิ่งที่ผมประทับใจมากที่สุดคือ การได้เรียนรู้ทุกศาสตร์อย่างเข้มข้น เช่น วิชาคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ ได้เรียนรู้จากอาจารย์ที่มีประสบการณ์และความเชี่ยวชาญในเนื้อหาเป็นอย่างมาก ข้อสอบในโรงเรียนของเราท้าทายมาก ทำให้เราต้องตั้งใจเรียนและพัฒนาตัวเองอย่างสม่ำเสมอ นอกจากนี้วิชาภาษาอังกฤษ สังคมศึกษา และภาษาไทย พวกเราก็ได้รับการถ่ายทอดจากอาจารย์ที่มีประสบการณ์สูง ให้มีความเข้าใจอย่างถ่องแท้ ได้เรียนวิชาพุทธศาสนาจากพระอาจารย์จากมหาวิทยาลัยสงฆ์อีกด้วย ซึ่งเป็นสิ่งที่ผมเองประทับใจมาก ทำให้เราได้เข้าใจหลักทางพระพุทธศาสนาอย่างลึกซึ้ง สามารถนำมาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน และปลูกฝังให้พวกเราทำความดีได้อย่างไม่รู้ตัว
อีกสิ่งหนึ่งที่ผมประทับใจมากคือ การได้มีโอกาสทำโครงงานวิทยาศาสตร์ ด้วยความที่ผมชอบวิชาเคมีมาก ผมจึงได้ทำโครงงานวิทยาศาสตร์กับอาจารย์เคมี ซึ่งไม่ได้ใช้เครื่องมืออะไรที่ซับซ้อน เป็นโครงงานศึกษาการดูดซับโลหะหนักด้วยผักตบชวา ในการทำโครงงานนั้นได้เรียนรู้ตั้งแต่การตั้งสมมติฐาน การออกแบบการทดลอง การดำเนินการทดลอง และการวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้ ถึงแม้จะเป็นโครงงานที่ไม่ได้ซับซ้อนมาก ก็ทำให้ได้เรียนรู้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และที่สำคัญคือ ได้ฝึกการนำเสนอและตอบข้อซักถามต่ออาจารย์และเพื่อน ๆ ซึ่งเปรียบเสมือนการ peer review นั่นเอง ทำให้รู้สึกสนุกและเริ่มชอบในการทำวิจัย เพราะเห็นว่าการทำวิจัยนั้นทำให้ได้องค์ความรู้ใหม่ นอกจากทำให้เราเข้าใจธรรมชาติแล้ว ยังมีประโยชน์ทำให้เกิดนวัตกรรมซึ่งสามารถเปลี่ยนแปลงโลกของเราได้อีกด้วย อีกทั้งยังได้รับการบ่มเพาะจากอาจารย์ที่ปรึกษาที่เปรียบเสมือนเป็น Role Model ทำให้มีความประทับใจและอยากเป็นอาจารย์หรือครูที่ดีตั้งแต่ตอนนั้น
เมื่อสำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ ก็ยังคงอยู่ในรั้วของมหาวิทยาลัยมหิดล โดยได้เข้าศึกษาต่อในหลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิต คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ในชั้นปีที่ 1 ถึง 3 นั้นเรียนอยู่ที่คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ทำให้ได้รับการบ่มเพาะให้มีความรู้ทางวิทยาศาสตร์การแพทย์อย่างเข้มข้น โดยอาจารย์ส่วนใหญ่นั้นเป็นนักวิทยาศาสตร์ชั้นนำในระดับชาติและนานาชาติ หลาย ๆ ท่านได้รับรางวัลนักวิทยาศาสตร์ดีเด่นแห่งชาติที่เคยได้ยินชื่อมาตั้งแต่สมัยเป็นนักเรียน ทำให้เข้าใจในเนื้อหาอย่างลึกซึ้งและรักในวิทยาศาสตร์ยิ่งขึ้นไปอีก นอกจากนี้ในมหาวิทยาลัยมหิดลมีโครงการผลิตอาจารย์แพทย์ (โครงการ Medical Scholars Program หรือ Ph.D.-M.D.) หรือโครงการทุนมหิดลวิทยาจารย์ในปัจจุบัน จึงได้สมัครรับทุนจากโครงการนี้เพื่อเรียนแพทย์ควบกับการเรียนปริญญาเอก (ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต/Ph.D.) ทางสรีรวิทยาซึ่งเป็นวิชาที่ชอบและเรียนได้ดีในระดับพรีคลินิก โดยได้ทำวิจัยเกี่ยวกับการคิดค้นพัฒนายารักษาโรคอุจจาระร่วงด้วยเทคโนโลยีใหม่ในตอนนั้นคือ การทำ High-throughput screening และได้ไปทำการศึกษาและวิจัยที่ University of California San Francisco ประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งถือเป็นโอกาสที่ดีที่ทำให้ได้เห็นว่าวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนั้นมีความสำคัญในการขับเคลื่อนและพัฒนาประเทศอย่างแท้จริง ได้เห็นการผลักดันผลงานวิจัยจากห้องแล็บไปสู่ภาคอุตสาหกรรม เกิดการใช้ประโยชน์จริง เกิดผลกระทบต่อการพัฒนาประเทศทั้งด้านเศรษฐกิจและสังคม จึงมีความตั้งใจที่จะเป็นแพทย์นักวิจัยที่ใช้วิทยาศาสตร์และกระบวนการวิจัยในการคิดค้นและพัฒนาองค์ความรู้และนวัตกรรมตั้งแต่นั้นมา
หลังจากสำเร็จการศึกษาแพทยศาสตรบัณฑิต และปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (Ph.D.) สาขาสรีรวิทยา ได้ทำงานเป็นอาจารย์สังกัดคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และสถาบันการแพทย์จักรีนฤบดินทร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ตามลำดับ ด้วยความมุ่งมั่นในการผลิตบุคลากรที่มีสมรรถะสูงด้านการวิจัยคิดค้นและพัฒนายา (Drug Discovery) ได้แก่ บุคลากรระดับปริญญาโท ปริญญาเอก และหลังปริญญาเอก (postdoc) และผลิตผลงานวิจัยทางด้านการคิดค้นและพัฒนายาสำหรับโรคที่ยังไม่มีวิธีการรักษาที่มีประสิทธิภาพเพียงพอ เช่น โรคอุจจาระร่วง โรคลำไส้อักเสบ โรคไตวาย โรคมะเร็ง เป็นต้น โดยได้ค้นพบสารจากพืชสมุนไพรและผลิตภัณฑ์ธรรมชาติหลายชนิดที่มีศักยภาพในการต่อยอดเป็นยา เช่น สารจากพริกไทยดำ สารจากหญ้าหวาน สารจากเปลือกมังคุด สารจากเปลือกกุ้ง รวมถึงสารสังเคราะห์ที่ดัดแปลงโครงสร้างจากผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ เป็นต้น ผ่านความร่วมมือกับนักวิจัยสหสาขาวิชา เช่น ด้านเคมีอินทรีย์ เคมีคอมพิวเตอร์ ชีวเคมี เภสัชวิทยา เทคโนโลยีชีวภาพ และจุลชีววิทยา เป็นต้น รวมถึงภาคอุตสาหกรรมอีกด้วย เกิดผลผลิตเป็นนักศึกษาระดับปริญญาโท-เอก กว่า 30 คน ผลงานวิจัยตีพิมพ์ในวารสารวิชาการระดับนานาชาติกว่า 120 เรื่อง สิทธิบัตรนานาชาติ 1 เรื่อง สิทธิบัตร/อนุสิทธิบัตรระดับชาติ 3 เรื่อง ตลอดการเดินทางบนเส้นทางนี้ ถึงแม้จะพบกับปัญหาและอุปสรรค แต่ก็สามารถก้าวข้ามผ่านได้ จากแรงบันดาลใจ ทัศนคติ ความรู้และทักษะทางด้านวิทยาศาสตร์และการวิจัยที่ได้รับการปลูกฝังและหล่อหลอมจากโรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ และต่อเนื่องในรั้วของมหาวิทยาลัยมหิดล
ความภาคภูมิใจจากการทำงานในสายวิทยาศาสตร์และการวิจัยคือ การได้รับรางวัลนักวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่ ประจำปี พ.ศ. 2556 จากมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในพระบรมราชูปถัมภ์ รางวัลมหาวิทยาลัยมหิดล ประเภทดีเด่นเฉพาะทาง สาขาความเป็นครู และรางวัลนักเรียนเก่าดีเด่น ด้านวิชาการ โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์
